ถ้า windows เพราะไฟล์หาย เผลอไปลบไฟล์สำคัญ เครื่องติดไวรัส user ไม่รู้รหัสผ่าน วิธีหนึ่งที่จะเข้าไปแก้ได้คือ ทำ Linux Live USB เพราะถึงจะมี Windows To Go ที่ใช้ง่ายกว่า แต่ถ้าเป็นไวรัสคอมพิวเตอร์ที่ติดบน windows ก็แปลว่า windows ตัวที่เอาไปเสียบเพิ่ม มันก็ติดเชื้อได้อยู่ดี ไม่เหมือนสมัยก่อนที่ ใช้ CD / DVD ทำ Live CD boot เครื่องเข้าไปแก้ copy backup แต่เดียวนี้ USB Live มันไม่มีปุ่ม ป้องกันการเขียนแล้ว ทำให้ต้องใช้ OS อื่นเข้าไปแก้แทน อย่าง Ubuntu
จะทำ Ubuntu Live USB ด้วย Ventoy ให้สามารถบันทึกข้อมูลได้ (Persistence) ทั้งการเซฟลงในตัว USB เอง และการเข้าถึงไฟล์ในเครื่อง Windows Host ครับ โดยปกติการรัน Ubuntu จาก USB (Live Mode) ข้อมูลจะหายไปทันทีที่ปิดเครื่อง แต่ด้วยฟีเจอร์ Persistence ของ Ventoy จะทำให้ USB ของคุณกลายเป็น “คอมพิวเตอร์พกพา” ที่ติดตั้งโปรแกรมและเซฟไฟล์ได้จริง
คู่มือ: ทำ Ubuntu Live USB ให้บันทึกข้อมูลได้ (Persistence) ด้วย Ventoy
สิ่งที่ต้องเตรียม
- USB Flash Drive: แนะนำขนาด 32GB ขึ้นไป (และควรเป็น USB 3.0/3.1 เพื่อความรวดเร็ว)
- Ventoy: ติดตั้งลงใน USB ให้เรียบร้อย
- Ubuntu ISO: ทั้งเวอร์ชัน Desktop หรือ Server
- ไฟล์ Persistence: พื้นที่จำลองสำหรับเก็บข้อมูล (Ventoy ใช้ไฟล์นามสกุล
.dat หรือ .img)
ขั้นตอนการสร้างไฟล์บันทึกข้อมูล (Persistence)
- เสียบ USB และเปิดโปรแกรม
VentoyPlugson.exe ในโฟลเดอร์ Ventoy ที่คุณโหลดมา
- เลือก USB Drive แล้วกด Start HTTP Server
- โปรแกรมจะเปิดหน้าเว็บใน Browser ให้ไปที่แถบ Persistence Solution
- กดปุ่ม Create Persistence File
- Size: เลือกขนาดพื้นที่ที่คุณอยากใช้เซฟงาน (เช่น 4096MB สำหรับ 4GB)
- File System: เลือก ext4 (มาตรฐาน Linux)
- File Name: ตั้งชื่อเช่น
ubuntu_save.dat
- หลังจากสร้างเสร็จ ไฟล์จะไปอยู่ใน USB ของคุณ
การตั้งค่าให้ Ventoy รู้จักไฟล์บันทึกข้อมูล
คุณต้องบอก Ventoy ว่าเมื่อบูต Ubuntu ตัวนี้ ให้ดึงไฟล์เก็บข้อมูลตัวไหนมาใช้ โดยการแก้ไขไฟล์ /ventoy/ventoy.json ใน USB (ถ้าไม่มีให้สร้างขึ้นมา) โดยใช้รูปแบบโค้ดดังนี้:
{
"persistence": [
{
"image": "/ubuntu-22.04-desktop-amd64.iso",
"backend": "/ubuntu_save.dat"
}
]
}
image: คือพาธของไฟล์ ISO Ubuntu ที่คุณวางไว้
backend: คือพาธของไฟล์บันทึกข้อมูลที่คุณสร้างขึ้น
การแชร์ข้อมูลกับ Windows Host จาก Ubuntu Live
- เมื่อบูตเข้า Ubuntu Live แล้ว ให้เปิดโปรแกรม Files (Nautilus)
- ดูที่แถบด้านซ้าย เลือก + Other Locations
- คุณจะเห็น Hard Disk ของเครื่อง Windows (มักจะเป็น Partition ขนาดใหญ่ที่มีระบบไฟล์ NTFS หรือที่เขียนว่า
Local Disk)
- คลิกเพื่อ Mount ไดรฟ์นั้น คุณจะสามารถก๊อปปี้ไฟล์ Config หรือ Backup งาน (เช่นไฟล์ nginx config ที่คุณเคยจดไว้) ข้ามไปมาระหว่าง Ubuntu ใน USB กับ Windows Host ได้ทันที หรืออ่านเพิ่มเติมจาก Linux: อ่าน เขียน แก้ ลบ drive windows
ควรใช้ Ubuntu Desktop หรือ Server
| ฟีเจอร์ | Ubuntu Desktop Live | Ubuntu Server Live |
|---|
| GUI | มีหน้าจอสวยงาม ใช้งานง่าย เหมือน click ได้ เหมือน windows เหมาะกับมือใหม่ | ไม่มีหน้าจอ (ใช้บรรทัดคำสั่งเท่านั้น) |
| การใช้ Persistence | เซฟได้ทั้งวอลเปเปอร์, รหัสผ่าน Wi-Fi, และโปรแกรม | เซฟไฟล์ Config และคำสั่งใน Terminal ได้ |
| การเข้าถึง Windows | เปิดผ่านตัวจัดการไฟล์ได้เลย | ต้องใช้คำสั่ง mount /dev/sdX /mnt |
⚠️ ข้อควรระวังสำคัญ
- การบันทึกข้อมูลลง Windows: หากคุณบันทึกไฟล์ลงในไดรฟ์ของ Windows Host โดยตรง ควรตรวจสอบให้แน่ใจว่าได้ทำการ “Safely Remove” หรือ Shut down ให้เรียบร้อยก่อนดึง USB ออก เพื่อป้องกันไฟล์ระบบเสียหาย
- Backup: แม้จะมีระบบ Persistence แต่ USB มีโอกาสเสียได้ง่ายกว่า Hard Disk อย่าลืมสำรองข้อมูลสำคัญ (Snapshot/Backup) ตามหลักการที่คุณเคยบันทึกไว้เสมอครับ อาจจะสำรองเพิ่มไปอีกที่ด้วย
อ่านเพิ่มเติม