ผู้เขียน: phunsanit

ในการผลิตสิ่งพิมพ์หรือสื่อดิจิทัล “เลขรหัส” เปรียบเสมือนบัตรประชาชนของผลงานชิ้นนั้น ๆ ซึ่งรหัสที่คุ้นหูที่สุดมีอยู่ 2 ประเภท คือ ISBN และ ISSN แม้จะดูคล้ายกัน แต่ทั้งคู่มีวัตถุประสงค์และการใช้งานที่แตกต่างกันอย่างชัดเจน

ISBN

ISBN คือ เลขมาตรฐานสากลประจำหนังสือ ใช้สำหรับสิ่งพิมพ์ที่มีลักษณะเป็น “เล่ม” หรือจบในตัวเอง

• ใช้กับอะไร: หนังสือเล่ม , E-books, หนังสือเสียง , แผนที่ และเอกสารทางวิชาการที่จัดทำเป็นเล่ม
• โครงสร้าง: ปัจจุบันประกอบด้วยตัวเลข 13 หลัก แบ่งเป็น 5 ส่วน เช่น 978-616-xxx-xxx-x
  • 978 หรือ 979: รหัสบาร์โค้ดสากล
  • รหัสกลุ่มประเทศ:
  • รหัสสำนักพิมพ์
  • รหัสชื่อเรื่อง
  • เลขตรวจสอบ
• จุดเด่น: หนังสือหนึ่งชื่อเรื่อง จะต้องมีเลข ISBN ใหม่เสมอ

ISSN

ISSN คือ เลขมาตรฐานสากลประจำวารสาร หรือสิ่งพิมพ์ต่อเนื่อง

• ใช้กับอะไร: นิตยสาร, วารสารวิชาการ, หนังสือพิมพ์, รายงานประจำปี และซีรีส์หนังสือที่ออกวางแผงอย่างต่อเนื่องโดยไม่มีกำหนดจบ
• โครงสร้าง: ประกอบด้วยตัวเลข 8 หลัก แบ่งเป็น 2 กลุ่ม กลุ่มละ 4 หลัก และคั่นด้วยเครื่องหมายยัติภังค์ เช่น 1234-567X
• จุดเด่น: เลข ISSN จะ คงเดิมตลอดไป ตราบเท่าที่ชื่อวารสารนั้นไม่เปลี่ยนแปลง แม้จะเปลี่ยนฉบับที่ หรือเปลี่ยนปีที่พิมพ์ เลขนี้ก็ยังคงใช้เลขเดิมเพื่อระบุถึง “ชื่อวารสาร” นั้น ๆ

ตารางเปรียบเทียบ: ISBN vs ISSN

ทำไมต้องขอเลขเหล่านี้ ?

1. ความเป็นสากล: ช่วยให้ผลงานของคุณถูกค้นหาและอ้างอิงได้จากทั่วโลกผ่านฐานข้อมูลห้องสมุดสากล
2. การจัดการสต็อก: ร้านหนังสือและตัวแทนจำหน่ายใช้บาร์โค้ดจากเลขเหล่านี้ในการตัดสต็อกและระบุสินค้าได้แม่นยำ
3. ความน่าเชื่อถือ: สร้างภาพลักษณ์ที่เป็นมืออาชีพให้กับผู้เขียนและสำนักพิมพ์
4. สิทธิประโยชน์ทางภาษี: ในบางประเทศ หนังสือที่มี ISBN อาจได้รับการยกเว้นภาษีบางประเภท

ข้อควรรู้สำหรับคนไทย: การขอเลข ISBN และ ISSN ในประเทศไทย สามารถยื่นคำร้องออนไลน์ได้ที่ หอสมุดแห่งชาติ โดยไม่มีค่าธรรมเนียมครับ

อ่านเพิ่มเติม

• ประวัติของ Barcode: จากรอยขีดบนผืนทราย สู่มาตรฐานการค้าโลก
• จุดกำเนิดและวิวัฒนาการของ QR Code
• App: QRQR