ในประวัติศาสตร์ของอุตสาหกรรมคอมพิวเตอร์ มีบริษัทจำนวนไม่น้อยที่สร้างมาตรฐานสำคัญให้แก่วงการ แต่ชื่อของ Novell, Inc. ถือเป็นหนึ่งในชื่อที่ทรงอิทธิพลที่สุดในยุคเปลี่ยนผ่านของไอทีองค์กร จากจุดเริ่มต้นเล็ก ๆ ในฐานะผู้ผลิตฮาร์ดแวร์ สู่การเป็นผู้ครองส่วนแบ่งตลาดระบบเครือข่ายเกือบทั้งหมด และการปรับตัวครั้งสำคัญในยุคโอเพนซอร์ส
จากฮาร์ดแวร์ดิสก์สู่ซอฟต์แวร์เน็ตเวิร์ก
Novell ก่อตั้งขึ้นในปี 1979 ในชื่อ Novell Data Systems ที่เมืองโพรโว รัฐยูทาห์ เดิมทีบริษัทตั้งใจจะสร้างระบบฮาร์ดแวร์สำหรับคอมพิวเตอร์ส่วนบุคคลและระบบจัดเก็บข้อมูลบนดิสก์ แต่ธุรกิจกลับประสบปัญหาทางการเงินจนกระทั่งการเข้ามาของ เรย์ นูร์ดา (Ray Noorda) ในฐานะซีอีโอในปี 1982
นูร์ดาเล็งเห็นว่า การขายฮาร์ดแวร์เพียงอย่างเดียวไม่ใช่อนาคต แต่กุญแจสำคัญคือ “การเชื่อมต่อ” คอมพิวเตอร์พีซีหลาย ๆ เครื่องเข้าด้วยกันเพื่อให้ใช้งานทรัพยากรร่วมกันได้ เขาจึงปรับทิศทางบริษัท มุ่งเน้นไปที่การพัฒนาซอฟต์แวร์ระบบปฏิบัติการเครือข่าย (NOS) ภายใต้ชื่อ Novell NetWare ซึ่งกลายเป็นผลิตภัณฑ์ที่พลิกโฉมบริษัทไปตลอดกาล
ยุคทองของอาณาจักร Novell
ช่วงกลางทศวรรษที่ 1980 ถึงต้นทศวรรษที่ 1990 Novell ครองความเป็นผู้นำในตลาดระบบเครือข่ายแลน (LAN) ในองค์กร ด้วยส่วนแบ่งตลาดที่เคยสูงเกิน 70% ปัจจัยที่ทำให้ Novell ยืนหนึ่งในยุคนั้น ได้แก่
- Novell NetWare และโปรโตคอล IPX/SPX
ระบบเซิร์ฟเวอร์เฉพาะทางที่เสถียรและจัดการไฟล์/งานพิมพ์ได้อย่างรวดเร็วในยุคที่ TCP/IP ยังไม่แพร่หลาย - Novell Directory Services (NDS)
ระบบบริหารจัดการผู้ใช้และทรัพยากรแบบรวมศูนย์ ซึ่งเป็นต้นแบบของระบบ Directory ทั่วโลกในเวลาต่อมา - ระบบใบรับรอง CNE (Certified Novell Engineer)
Novell บุกเบิกการรับรองวิชาชีพสายไอทีที่ทรงคุณค่าที่สุดแห่งยุค วิศวกรเน็ตเวิร์กทุกคนในสมัยนั้นล้วนต้องถือใบรับรองของ Novell
การเผชิญหน้ากับ Microsoft และการขยายธุรกิจที่ผิดจังหวะ
เมื่อระบบปฏิบัติการพีซีเริ่มเปลี่ยนผ่านเข้าสู่ยุค Windows และ Microsoft เริ่มหันมาสนใจตลาดเครือข่ายด้วย Windows NT การแข่งขันระหว่าง Novell และ Microsoft จึงทวีความรุนแรงขึ้น
เพื่อต่อกรกับไมโครซอฟท์ Novell ภายใต้การนำของนูร์ดาพยายามสร้างระบบนิเวศของตัวเองด้วยการเข้าซื้อกิจการซอฟต์แวร์ชั้นนำหลายราย
- WordPerfect (1994)
โปรแกรมประมวลผลคำยอดนิยม ซื้อมาเพื่อแข่งกับ Microsoft Word - Quattro Pro
โปรแกรมสเปรดชีตเพื่อแข่งกับ Microsoft Excel - Unix System Laboratories (USL)
การซื้อลิขสิทธิ์และโค้ดต้นฉบับของ UNIX จาก AT&T เพื่อพัฒนาเป็นระบบปฏิบัติการเซิร์ฟเวอร์
ทว่าการควบรวมกิจการเหล่านี้กลับกลายเป็นภาระหนัก การผนวกซอฟต์แวร์ออฟฟิศเข้าด้วยกันทำได้ช้าและไม่สามารถสู้กับชุดโปรแกรม Microsoft Office ที่ผสานเข้ากับระบบ Windows ได้อย่างไร้รอยต่อ Novell จำเป็นต้องขาย WordPerfect ทิ้งไปในราคาที่ขาดทุนมหาศาลในเวลาเพียงสองปีให้หลัง
การปรับตัวสู่ยุค Linux และ Open Source
หลังเผชิญแรงกดดันอย่างหนักจาก Windows Server ในช่วงปลายยุค 90s Novell เริ่มปรับกลยุทธ์ใหม่อีกครั้ง โดยเปลี่ยนตัวเองเข้าสู่โลกโอเพนซอร์สในช่วงต้นทศวรรษที่ 2000
- เข้าซื้อ Ximian (2003)
ดึงทีมพัฒนาซอฟต์แวร์โอเพนซอร์สชั้นนำ (รวมถึงโปรเจกต์ Mono และเดสก์ท็อป GNOME) เข้ามาเสริมทัพ - เข้าซื้อ SUSE Linux (2004)
ถือเป็นการเคลื่อนไหวครั้งสำคัญที่สุด Novell นำระบบ SUSE Linux Enterprise Server (SLES) มาเป็นแกนหลัก และพัฒนา Open Enterprise Server (OES) เพื่อย้ายบริการเดิมของ NetWare ขึ้นมารันบนลินุกซ์
การเข้าซื้อ SUSE ทำให้ Novell กลายเป็นหนึ่งในผู้เล่นรายใหญ่ในตลาด Enterprise Linux ร่วมกับ Red Hat และมีบทบาทสำคัญในการผลักดันให้ลินุกซ์ได้รับการยอมรับในองค์กรระดับโลก
บทส่งท้ายขององค์กร
ในปี 2010 Novell ถูกซื้อกิจการโดย The Attachmate Group ด้วยมูลค่าประมาณ 2.2 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ ส่งผลให้หน่วยธุรกิจถูกแยกส่วน
- ธุรกิจ SUSE ถูกแยกออกมาบริหารเป็นอิสระ (และต่อมาถูกขายต่อให้กลุ่มทุน EQT)
- สิทธิบัตรบางส่วนถูกขายให้แก่กลุ่มพันธมิตร CPTN Holdings
- ส่วนผลิตภัณฑ์ดั้งเดิมของ Novell ต่อมาถูกส่งผ่านไปยัง Micro Focus ในปี 2014 และท้ายที่สุดตกไปอยู่ภายใต้ OpenText ในปี 2023
แม้ชื่อของ Novell ในฐานะบริษัทเดี่ยวจะปิดฉากลงไปแล้ว แต่นวัตกรรมที่พวกเขาสร้างไว้ ทั้งระบบจัดการไดเรกทอรี สถาปัตยกรรมการจัดการสิทธิ์เครือข่าย และการบุกเบิกระบบ Enterprise Linux ล้วนเป็นเสาเข็มต้นสำคัญที่ค้ำจุนโครงสร้างไอทีสมัยใหม่อยู่จนถึงปัจจุบัน