PlusMagi's Blog By Pitt Phunsanit Technology เอาตัวรอดในหน้าจอดำ: คู่มือการใช้งาน TUI ฉบับคนรุ่นใหม่ที่ไม่ทันยุคปุ่มกด

เอาตัวรอดในหน้าจอดำ: คู่มือการใช้งาน TUI ฉบับคนรุ่นใหม่ที่ไม่ทันยุคปุ่มกด

2016-10-252016-10-25| phunsanitphunsanit| 0 Comment | 07:00
Categories:

หลายคนที่เริ่มหัดใช้ Linux, ตั้งค่า Ubuntu Server, ติดตั้ง Docker, หรือเข้าไปคอนฟิก BIOS/Router มักจะเจอหน้าจอแบบกึ่งกราฟิกใน Terminal ที่คุ้นเคยในชื่อ TUI (Text-based User Interface) เช่น หน้าต่างสีฟ้า-เทาของ whiptail, เมนูติดตั้งแพ็กเกจของ Debian/Ubuntu หรือเครื่องมืออย่าง nmtui, htop, lazygit

สัญชาตญาณแรกของคนยุคสมาร์ตโฟนและ GUI คือ คลิกเมาส์ แต่ผลลัพธ์มักจะว่างเปล่า การควบคุมทั้งหมดต้องพึ่งพา แป้นพิมพ์ 100% เท่านั้น

4 ปุ่มหลักที่ต้องจำขึ้นใจ

หากจำอะไรไม่ได้เลย ให้จำ 4 กลุ่มปุ่มนี้ เพราะเป็นแกนหลักของ TUI เกือบทุกโปรแกรม:

ปุ่มหน้าที่หลักสิ่งที่มักเข้าใจผิด
Tab / Shift + Tabสลับโฟกัสระหว่างกลุ่ม (เช่น จากรายการตัวเลือก ไปที่ปุ่ม <Ok> / <Cancel>)หลายคนคิดว่ากดลูกศรลงแล้วจะข้ามไปหาปุ่ม OK ได้เอง ซึ่งส่วนใหญ่ไม่ได้
ลูกศรขึ้น / ลง / ซ้าย / ขวาเลื่อนเคอร์เซอร์ภายในกลุ่มเมนูเดียวกันบางโปรแกรมรองรับปุ่ม h, j, k, l แบบ Vim ด้วย
Spacebar (วรรค)ติ๊กเลือก / ถอดเครื่องหมาย ใน Checkbox หรือ Radio Buttonเผลอกด Enter แทน ทำให้กลายเป็นการยืนยันส่งฟอร์มทันที
Enterตกลง / ดำเนินการคำสั่ง ที่ไฮไลต์อยู่ (เช่น กดที่ปุ่ม <Ok>)เผลอกด Enter ตอนอยู่บน Checkbox เพื่อหวังจะติ๊ก แต่กลายเป็น Submit

ถอดรหัสสัญลักษณ์บนหน้าจอ TUI

เครื่องหมายสี่เหลี่ยม [ ] (Checkbox)

หน้าตาจะเหมือนกล่องสี่เหลี่ยม เช่น

Plaintext

Plain Text

Plain Text

[ ] OpenSSH server
[*] LAMP server
[ ] PostgreSQL Database
  • ความหมาย
    เลือกได้มากกว่า 1 ตัวเลือก (หรือเลือกทั้งหมด / ไม่เลือกเลย)
  • วิธีใช้
    1. กด ลูกศรขึ้น/ลง เพื่อเลื่อนเคอร์เซอร์ไปที่แถวที่ต้องการ
    2. กด Spacebar เพื่อใส่เครื่องหมาย [*] หรือ [X] (เป็นการเลือก)
    3. กด Spacebar อีกครั้งเพื่อเอาเครื่องหมายออก
    4. ห้ามกด Enter ตอนนี้ เพราะโปรแกรมจะถือว่าคุณกรอกฟอร์มเสร็จแล้ว

วงเล็บกลม ( ) (Radio Button)

หน้าตาเป็นวงเล็บกลม เช่น

Plaintext

Plain Text

Plain Text

( ) Thai (BPS)
(*) English (US)
( ) Japanese
  • ความหมาย
    เลือกได้เพียง ข้อเดียวเท่านั้น จากรายการทั้งหมด
  • วิธีใช้
    1. กด ลูกศรขึ้น/ลง ไปที่หัวข้อที่ต้องการ
    2. กด Spacebar เครื่องหมายจุดหรือดอกจัน (*) จะย้ายมาที่ข้อนั้นทันที และข้อเดิมจะหายไป

ปุ่มกดดำเนินการ <Ok> / <Cancel>

ปุ่ม action มักจะอยู่ด้านล่างสุดของกรอบ

Plaintext

BASH / Shell

<code>      <Ok>          <Cancel>
  • วิธีใช้
    1. เมื่อเลือกกล่อง [ ] จนพอใจแล้ว กด Tab 1 ครั้ง เคอร์เซอร์จะกระโดดมาที่ปุ่ม <Ok> (ปุ่มจะเปลี่ยนสีหรือมีไฮไลต์)
    2. หากต้องการไปที่ <Cancel> ให้กด Tab อีกครั้ง หรือกด ลูกศรขวา
    3. หากต้องการย้อนกลับไปแก้ข้อข้างบน ให้กด Shift + Tab
    4. เมื่อปุ่มที่ต้องการถูกไฮไลต์แล้ว จึงกด Enter

ทางลัดและปุ่มกู้ภัยฉุกเฉิน

  • ปุ่มลัดตัวอักษรสีต่าง (Hotkeys)
    หากสังเกตเห็นตัวอักษรบางตัวมีสีแดงหรือขีดเส้นใต้ เช่น Cancel หรือ Ok คุณสามารถกดตัวอักษรนั้นโดยตรงเพื่อสั่งงานได้ทันที
  • ต้องการออกโดยไม่เซฟ
    • กด Esc (บางโปรแกรมอาจต้องกดติดกัน 2 ครั้ง เช่น Esc Esc)
    • กด Ctrl + C เพื่อยกเลิกคำสั่งและหลุดกลับออกมาที่ Shell
  • หน้าจอกราฟิกเพี้ยน
    หากหน้าจอแสดงผลเส้นแตกหรืออักขระแปลกๆ หลังปรับขนาดหน้าต่าง Terminal ลองกด Ctrl + L เพื่อให้ระบบวาดหน้าจอใหม่อีกครั้ง (Redraw Screen)