ในระหว่างสงครามเวียดนาม กองทัพสหรัฐฯ ได้นำสารเคมีกำจัดวัชพืชทางทหารมาใช้งานหลากหลายสูตร โดยเรียกขานรหัสสารเคมีตาม แถบสีที่คาดรอบถังเหล็กบรรจุขนาด 55 แกลลอน หรือที่รู้จักกันในชื่อ กลุ่มสารเคมีสีรุ้ง (Rainbow Herbicides) ซึ่งประกอบด้วย 6 ชนิดหลัก ได้แก่ สารสีส้ม (ฝนเหลือง), ขาว, น้ำเงิน, ม่วง, ชมพู และเขียว แต่ละชนิดมีสูตรทางเคมี วัตถุประสงค์ทางยุทธวิธี และระดับความเป็นพิษที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง
ตารางเปรียบเทียบคุณสมบัติ Rainbow Herbicides ทั้ง 6 สี
| รหัสสี (Agent) | สารออกฤทธิ์หลัก (Active Ingredients) | สารปนเปื้อน / แหล่งพิษหลัก | ปีที่ใช้งาน (ค.ศ.) | ปริมาณที่ใช้โดยประมาณ | วัตถุประสงค์ทางยุทธวิธีหลัก |
|---|---|---|---|---|---|
| Orange (ฝนเหลือง) | 2,4-D (50%) 2,4,5-T (50%) |
Dioxin (TCDD) ปานกลาง (~2–13 ppm) | 1965 – 1970 | ~43–45 ล้านลิตร (มากที่สุด ~60%) | ทำลายใบไม้ในป่าทึบ ป่าชายเลน และเปิดแนวเส้นทางลำเลียงของข้าศึก |
| White | 2,4-D (39.6%) Picloram (10.2%) |
ไม่มีสารไดออกซิน (สารตกค้างซึมลงน้ำใต้ดินได้ง่าย) | 1966 – 1971 | ~20 ล้านลิตร (อันดับสอง ~27%) | ใช้ทดแทน Agent Orange ทำลายพืชเนื้อแข็งและไม้ยืนต้นรากลึก |
| Blue | Cacodylic acid (4.7%) Sodium cacodylate (26.4%) |
สารหนูอินทรีย์ (Organic Arsenic) ไม่มีสารไดออกซิน | 1962 – 1971 | ~8 ล้านลิตร (~10–13%) | ทำลายพืชผลการเกษตร โดยเฉพาะนาข้าว เพื่อตัดเสบียงอาหารของเวียดกง |
| Purple | 2,4-D (50%) 2,4,5-T (50% สองไอโซเมอร์) |
Dioxin (TCDD) สูงมาก (~30–45 ppm) | 1962 – 1965 | ~2 ล้านลิตร | รุ่นบุกเบิกของฝนเหลือง ใช้เปิดแนวป่าดิบชื้นและป่าโกงกาง |
| Pink | 2,4,5-T ล้วน ๆ 100% (สองไอโซเมอร์) | Dioxin (TCDD) สูงที่สุด (~65 ppm หรือมากกว่า) | 1962 – 1964 | ~400,000 ลิตร | ทำลายป่าทึบและพืชใบกว้างอย่างเด็ดขาดในระยะทดลองยุคแรก |
| Green | 2,4,5-T ล้วน ๆ 100% (n-butyl ester) | Dioxin (TCDD) สูงมาก | 1962 – 1964 | ~75,000 ลิตร (น้อยที่สุด) | ระยะทดสอบแรกเริ่ม มักใช้ผสมร่วมกับ Agent Pink เพื่อฉีดพ่น |
https://www.youtube.com/watch?v=F_fW7B3Xf3g
สรุปประเด็นสำคัญในมุมมองพิษวิทยาและยุทธการ
เมื่อพิจารณาในเชิงพิษวิทยาและผลกระทบระยะยาว สามารถจำแนกความแตกต่างที่สำคัญได้ 3 ประเด็นหลัก:
- กลุ่มที่มีไดออกซินเข้มข้นที่สุด (Early Herbicides)
Agent Pink, Green และ Purple แม้จะมีปริมาณการใช้งานน้อยกว่าฝนเหลืองมาก แต่เนื่องจากผลิตในยุคแรกเริ่มที่โรงงานอุตสาหกรรมยังไม่สามารถควบคุมอุณหภูมิและแรงดันได้อย่างแม่นยำ ทำให้เกิดสารปนเปื้อน TCDD สูงกว่า Agent Orange หลายเท่าตัวต่อหนึ่งหน่วยปริมาตร - ชนิดเดียวที่มีสารหนูเป็นองค์ประกอบ
Agent Blue เป็นสารชนิดเดียวที่ไม่ได้เน้นการทำลายผืนป่า แต่พุ่งเป้าไปที่ต้นข้าวและพืชตระกูลหญ้าเพื่อตัดเสบียงอาหาร สารนี้ไม่มีสารไดออกซิน แต่ทิ้งสารหนูตกค้างในดิน โคลน และระบบน้ำบาดาลยาวนานหลายทศวรรษ - ชนิดที่ไม่มีสารไดออกซิน
Agent White และ Agent Blue โดยเฉพาะ Agent White ที่ถูกนำมาใช้เป็นตัวแทนของฝนเหลืองหลังปี ค.ศ. 1970 เพื่อหลีกเลี่ยงกระแสต้านเรื่องไดออกซิน แต่ตัวยา Picloram ที่ละลายน้ำได้ดีกลับสร้างปัญหาสารตกค้างที่ไหลชะล้างไปตามระบบน้ำธรรมชาติแทน
การรับรองตามกฎหมายยุคปัจจุบัน
กระทรวงทหารผ่านศึกสหรัฐฯ (VA) และกฎหมาย PACT Act ได้จัดกลุ่มสารเคมีเหล่านี้ทั้งหมดไว้ในนิยามของ Tactical Herbicides ส่งผลให้ทหารผ่านศึกที่ปฏิบัติหน้าที่ในพื้นที่และช่วงเวลาที่มีการใช้สารเคมีสีใดก็ตาม ได้รับสิทธิประโยชน์และการตรวจรักษาครอบคลุมในมาตรฐานเดียวกัน