โดยเฉพาะช่วงสงครามร้อยปี (ศตวรรษที่ 14–15) ไม่ใช่ข้อตกลงปากเปล่า แต่เป็น ธุรกรรมทางกฎหมายพาณิชย์และเกียรติยศ ที่มีแบบแผน ร่างสัญญาเป็นลายลักษณ์อักษร และมีกลไกบังคับใช้อย่างเคร่งครัดภายใต้กฎหมายการศึก (Law of Arms หรือ Jus Armorum)

วงจรการจับกุมและการยืนยันสิทธิ์ครอบครอง (Capture & Faith)

ขั้นตอนเริ่มต้นตั้งแต่เสี้ยววินาทีที่ฝ่ายตรงข้ามยอมแพ้ในสนามรบ

1. การประกาศจำนน (Giving Faith)
   ผู้ยอมแพ้จะกล่าวคำว่า “Je me rends” (ข้าขอยอมจำนน) หรือคุกเข่า มอบถุงมือเหล็ก (Gauntlet) ปลดดาบ หรือเปิดหน้ากากเกราะ เพื่อแสดงว่ามอบ “Faith” (ความไว้วางใจ / ชีวิต) ให้อีกฝ่ายดูแล
2. การลงทะเบียนสิทธิ์
   ในสนามรบที่ชุลมุน มักมีทหารหลายคนอ้างว่าเป็นผู้จับเชลยคนเดียวกัน หากเกิดข้อพิพาท คดีจะถูกส่งขึ้น ศาลอัศวิน (Court of Chivalry) หรือศาลจอมพล (High Constable & Marshal Court) โดยพิจารณาจากพยานหลักฐานว่าใครเป็นผู้รับมอบถุงมือเหล็กหรืออาวุธเป็นคนแรก
3. ส่วนแบ่งของนายเหนือหัว (The Crown’s Cut)
   ตามธรรมเนียมศักดินา ผู้จับกุมไม่ได้เงินเต็มจำนวน
   • กัปตันกองทหารจะหักส่วนแบ่งราว 1/3
   • กษัตริย์มีสิทธิ์หัก 1/3 จากส่วนของกัปตันอีกทอดหนึ่ง
   • สิทธิ์ซื้อขาดของกษัตริย์ (Prerogative of the Crown): หากเชลยเป็นบุคคลสำคัญระดับราชวงศ์หรือแม่ทัพใหญ่ กษัตริย์มีสิทธิ์เข้าซื้อตัวเชลยจากทหารผู้จับด้วยราคาประเมินมาตรฐาน เพื่อนำเชลยไปใช้ต่อรองทางการเมืองระดับรัฐ

เกณฑ์การประเมินมูลค่าค่าไถ่ (Valuation Criteria)

มูลค่าค่าไถ่ไม่ได้ตั้งตามอำเภอใจ แต่ใช้สูตรคำนวณจากสถานะทางเศรษฐกิจและสังคมของเชลย

• หลักรายได้ 1 ปี (One Year’s Revenue)
  เกณฑ์มาตรฐานสากลคือการเรียกค่าไถ่เท่ากับ “รายได้สุทธิ 1 ปี” จากที่ดินและภาษีของเชลยผู้นั้น ซึ่งถือว่าเป็นจำนวนเงินที่สูงมากแต่ไม่ถึงกับทำให้ตระกูลล้มละลาย
• เครื่องแบบและตราประจำตระกูล (Heraldry)
  ทหารยุคกลางจะดูตราบนเสื้อคลุมเกราะ (Surcoat) เพื่อประเมินทันทีว่าเหยื่อรายนี้รวยแค่ไหน หากเป็นอัศวินยากจน ค่าไถ่อาจอยู่ที่ 20–100 ปอนด์ แต่หากเป็นเอิร์ลหรือดยุก อาจพุ่งสูงถึง 10,000–20,000 ปอนด์
• ตัวแปรยุทธวิธีและการเมือง
  หากเชลยเป็นแม่ทัพฝีมือฉกาจ ผู้จับกุมอาจตั้งราคาให้สูงเกินจริงเพื่อกักขังไว้นานที่สุด ไม่ให้กลับไปบัญชาการรบได้อีก

ระบบ Parole: ปล่อยตัวชั่วคราวด้วยคำสัตย์

คำว่า Parole มาจากภาษาฝรั่งเศสว่า Parole d’honneur (ถ้อยคำแห่งเกียรติยศ) เมื่อทั้งสองฝ่ายตกลงตัวเลขค่าไถ่เบื้องต้นได้ เชลยส่วนใหญ่จะไม่ถูกขังในคุกมืด แต่จะได้รับอิสรภาพกลับบ้านไปหาเงิน ภายใต้เงื่อนไข Parole

• พันธะสัญญา
  เชลยต้องสาบานต่อพระคัมภีร์และเกียรติยศว่าจะ
  1. ไม่จับอาวุธหรือเข้าร่วมการรบใด ๆ ตราบใดที่ยังชำระค่าไถ่ไม่ครบ
  2. กลับมารายงานตัวตามวัน เวลา และสถานที่ที่กำหนด หากยังหาเงินมาจ่ายไม่ได้ตามนัด
• หลักประกันตัวประกัน (Hostages)
  เพื่อความมั่นใจ ตระกูลของเชลยมักต้องส่ง “ตัวประกันแทน” (มักเป็นบุตรชาย น้องชาย หรือข้ารับใช้คนสนิท) มาคุมขังแทนระหว่างที่ตัวจริงออกไปรวบรวมเงิน

สัญญาค่าไถ่ (Letters of Obligation) และระบบการเงิน

เมื่อตกลงกันได้ ทนายความและอาลักษณ์จะร่างเอกสารสัญญาที่มีผลผูกพันทางกฎหมาย

[โครงสร้างของสัญญาค่าไถ่ยุคกลาง]
1. คำประกาศรับรองหนี้ (Acknowledgment of Debt)
2. กำหนดเวลาชำระเป็นงวด (Payment Installments)
3. สกุลเงินที่ยอมรับ (มักระบุเป็นเหรียญทอง เช่น Gold Nobles หรือ Écus)
4. ชื่อและเงื่อนไขของตัวประกัน (Hostage Clause)
5. การประทับตราขี้ผึ้งประจำตระกูล (Heraldic Seal) ของทั้งสองฝ่าย