หากเรานึกถึงภาพจำของ “คาวบอย” ในป๊อปคัลเจอร์ สิ่งแรก ๆ ที่ลอยเข้ามาในหัวมักจะเป็นหมวกปีกกว้าง รองเท้าบูทมีเดือย ปืนพกที่เหน็บอยู่ข้างเอว และที่ขาดไม่ได้เลยสำหรับสายดิบเถื่อนคือ “ผ้าปันโจ” (Poncho) ผืนหนาที่สะบัดพลิ้วไปตามแรงลม
แต่รู้หรือไม่ว่า… จริง ๆ แล้วคาวบอยอเมริกันยุคคลาสสิกแทบไม่ได้ใส่ผ้าปันโจกันเลย! แล้วทำไมปันโจกับคาวบอยถึงกลายมาเป็นของคู่กันจนแยกไม่ออก? เรามาแกะรอยประวัติศาสตร์ความเท่ดุดันนี้กันครับ
จุดเริ่มต้นจากเครื่องแต่งกายพื้นเมืองสู่ชายแดน
ผ้าปันโจมีต้นกำเนิดดั้งเดิมจากชนเผ่าพื้นเมืองในทวีปอเมริกาใต้ (แถบเทือกเขาแอนดีส) และแพร่หลายขึ้นมาถึงเม็กซิโก มันคือผ้าผืนสี่เหลี่ยมผืนผ้าเรียบง่ายที่มีสไลต์ เจาะรูตรงกลางเพื่อให้ศีรษะสวมผ่านได้
เมื่อชาวสเปนเข้ามาตั้งรกรากและเกิดวัฒนธรรม “วาเคโร” (Vaquero) หรือคาวบอยชาวเม็กซิกัน ผ้าปันโจก็กลายเป็นไอเทมชิ้นโปรดทันที เพราะมันทำจากขนสัตว์หนา ช่วยกันลม กันหนาว และกันฝนในทะเลทรายได้ดีเยี่ยม ที่สำคัญคือทรงที่ปล่อยชายสบาย ๆ ทำให้ขยับแขนเพื่อเหวี่ยงบ่วงบาศ (Lasso) หรือบังคับม้าได้อย่างอิสระ
ทำไมคาวบอยอเมริกันส่วนใหญ่ถึง “ไม่ใส่” ปันโจ?
ในประวัติศาสตร์ยุคตื่นทองและยุคต้อนวัวของอเมริกา (ช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 19) คาวบอยผิวขาวหรือคาวบอยอเมริกันทางตอนเหนือมักจะนิยมใส่ “เสื้อโค้ตตัวยาว” (Duster Coat) มากกว่า เพราะพายุฝุ่นในแถบนั้นรุนแรง เสื้อโค้ตยาวที่กระดุมปิดมิดชิดจะช่วยปกป้องเสื้อผ้าด้านในจากฝุ่นและโคลนได้ดีกว่าผ้าปันโจที่เปิดโล่งด้านล่าง
Clint Eastwood: ชายผู้เปลี่ยนประวัติศาสตร์ด้วยปันโจผืนเดียว
จุดเปลี่ยนที่ทำให้ผ้าปันโจกลายเป็นสัญลักษณ์ของคาวบอยระดับโลก ไม่ได้เกิดบนแผ่นดินอเมริกา แต่เกิดในกองถ่ายหนังที่ยุโรป!
ในปี 1964 ผู้กำกับชาวอิตาลี เซอร์จิโอ เลโอเน (Sergio Leone) ได้สร้างภาพยนตร์คาวบอยระดับตำนานเรื่อง “A Fistful of Dollars” (สำหรับกำมือเดียว) และได้เลือกนักแสดงหนุ่มชื่อ คลินต์ อีสต์วูด (Clint Eastwood) มารับบท “ชายไร้ชื่อ” (The Man with No Name)
เบื้องหลังความเท่
คลินต์ อีสต์วูด เป็นคนไปเดินหาซื้อผ้าปันโจผืนนี้ด้วยตัวเองจากร้านค้าในสเปน มันเป็นผ้าสีเขียวมะกอกหม่น ๆ ลายเรขาคณิตแบบดั้งเดิม เขาใส่ปันโจผืนนี้ตลอดการถ่ายทำหนังไตรภาค (Spaghetti Western) โดยไม่เคยซักมันเลยสักครั้ง!
การดีไซน์ลุคให้คาวบอยใส่ปันโจ มีเหตุผลในแง่ของศิลปะและการแสดงที่แยบยลมาก
- ซ่อนความลึกลับ
ผ้าปันโจช่วยพรางร่างกาย ท่าทาง และที่สำคัญคือ ซ่อนปืนพก ของเขาเอาไว้ ทำให้ศัตรูเดาทางไม่ได้ว่าจะชักปืนออกมาตอนไหน - สร้างความดุดัน
เวลาลมพัดผ่านทะเลทราย ชายผ้าปันโจที่โบกสะบัดจะช่วยส่งอารมณ์ให้ตัวละครดูน่าเกรงขาม และดูอันตรายยิ่งขึ้น - ความแตกต่าง
มันทำให้ตัวเอกดูต่างจากคาวบอยฮีโร่เสื้อเชิ้ตขาวสะอาดตาของฝั่งฮอลลีวูดในยุคก่อนหน้านั้นอย่างสิ้นเชิง
บทสรุปของแฟชั่นเหนือกาลเวลา
แม้ว่าในความเป็นจริงทางประวัติศาสตร์ ผ้าปันโจจะเป็นเครื่องแต่งกายของคาวบอยฝั่งเม็กซิกัน (Vaquero) มากกว่าคาวบอยเท็กซัส แต่วัฒนธรรมป๊อปและโลกภาพยนตร์ก็ได้หล่อหลอมให้ “ผ้าปันโจ” กลายเป็นสัญลักษณ์ของความดิบ เถื่อน และอิสรภาพแบบคาวบอยไปแล้ว
ทุกวันนี้ ปันโจสไตล์คาวบอยได้ลดทอนความหนาลงและกลายมาเป็นแฟชั่นแนวโบฮีเมียน เสื้อคลุมหน้าหนาว หรือคอสตูมเท่ ๆ ที่เมื่อไหร่ก็ตามที่เราหยิบมาคลุมไหล่… กลิ่นอายของแดนเถื่อนตะวันตกและความเท่แบบชายไร้ชื่อก็จะลอยขึ้นมาทันที
อ่านเพิ่มเติม